Posts tonen met het label stresstype. Alle posts tonen
Posts tonen met het label stresstype. Alle posts tonen

zaterdag 4 oktober 2014

Hoe een turbotype zijn kracht herwint

Marco werkt als ICT-er voor een kledingzaak. Als het bedrijf wordt overgenomen door een internationale winkelketen moeten alle filialen met dezelfde software gaan werken. Daarmee is voor Marco het plezier in zijn werk in een keer vergald. Niet alleen is er geen enkele belangstelling meer voor het programma dat hij heeft gemaakt voor voorraadregistratie, er zal hem ook niet meer gevraagd worden om met passende oplossingen te komen voor ICT-problemen. Al dit soort werk wordt nu uitbesteed aan een extern softwarebedrijf.

Marco is boos, voelt zich machteloos en nutteloos, en meldt zich met stressklachten bij de bedrijfsarts.

Jaagcirkel

Marco is het voorbeeld van een turbotype: hij zoekt de uitdaging, werkt graag met deadlines en wil zoveel mogelijk productie leveren. Zo’n type gedijt goed in de emotiecirkel van het Jagen. Steeds uit op scoren. Door de overname van de kledingzaak waar hij werkt, is zijn jaagterrein van hem afgenomen en belandt hij in de emotie cirkel van Gevaar. Is er nog wel uitdagend werk voor hem? Kan het externe bureau de opdrachten wel aan? Wordt hij binnenkort ontslagen?

Gevaarcirkel

Marco’s aanpakgedrag slaat om in terugtrekgedrag. Het Turbotype dat hij is (versnellen bij stress) vertoont nu de kenmerken van een Bore-outtype dat zichzelf onderbelast. De angst om ontslagen te worden, wordt zo een self fulfilling prophesy. Hij dreigt het contact met de twee emotiecirkels die hem juist succesvol maakten –jagen en hechting – te verliezen.

Hechtingcirkel

Om zijn kracht te herwinnen moet Marco zich aanpassen aan de nieuwe omstandigheden. Het pioniersbedrijf waar hij werkte is nu een bureaucratische organisatie. In plaats van zelf dingen te bedenken en  ontwerpen, moet hij nu gaan managen en coördineren.

Terug in de Jaagcirkel

Marco wil nog steeds iets moois bouwen. Om dat als coördinator voor elkaar te krijgen moet hij zich met de organisatie en anderen verbinden en ze niet vermijden. Daarvoor is hechtingsgedrag nodig: een goede relatie leggen met de personen die het voor het zeggen hebben in de nieuwe organisatie. Zijn ‘oude’ probleemoplossend vermogen moet hij weer aanspreken. Dingen aanpakken in plaats van op zijn beloop te laten of te vermijden.

Hij moet dus wel taken aan een extern bureau overdragen. Als hij zich verantwoordelijk blijft voelen voor alle ICT-klussen zit hij zichzelf en de anderen dwars en zal zijn stress alleen maar toenemen. De angst om ontslagen te worden zal hij ook moeten loslaten. Het is goed mogelijk dat de nieuwe organisatie uiteindelijk van hem afwil. Voor hem moet dat een stimulans zijn om zijn jachtterrein te verleggen en zich voor te bereiden op een nieuwe baan.



zondag 28 september 2014

Mindfulness voor macho's

Hoewel stress het grootste bedrijfsrisico is, is het vaak niet cool of macho om er over te praten," zegt Lodewijk Asscher, minister van Sociale Zaken na een bijeenkomst over stress met werkgevers. In een speciale stressweek begin november wil hij dat binnen alle organisaties het taboe van het onderwerp gaat. Hoe kan dat lukken?

Asscher heeft wel gelijk dat de beeldvorming rond stress niet echt helpt om werknemers ertoe aan te zetten om overmatige stress te voorkomen. Stress is iets voor watjes. Als echte kerel of stoere vrouw heb je daar geen last van. Dat beeld klopt natuurlijk niet, maar het is wel hardnekkig. Het lijkt daarom verstandig om de nadruk niet te leggen op het voorkomen van stress, maar op het bevorderen van aandacht, rust en concentratie. Voor mensen die topprestaties leveren, is dat van het grootste belang. Denk maar aan sporters, acteurs of musici. Voor hen is het toch heel normaal om aan mindfulness of meditatie te doen als ze een topprestatie moeten leveren.

Beter presteren

Een grappig voorbeeld daarvan vond ik laatst in het boek  Nora’s verdwijning, waarin Liza Marklund beschrijft hoe een crimineel baat heeft bij mindfulness. Het boek begint met de marteling van een gewezen politicus met een priem. De martelaar, die zichzelf liever als hulpverlener ziet die cliënten behandelt, gebruikt een priem om de politicus de verblijfplaats van zijn vrouw Nora prijs te geven. De folteraar sluit zijn ogen om zich op zijn ademhaling te concentreren en zijn bewustzijn te vergroten, om vervuld te raken van het hier en nu, één te worden met zijn lichaam, contact te voelen van zijn voetzolen met de rubberen zolen, en zich bewust te worden van het gewicht van het gereedschap in zijn hand. Zijn gedachten dwalen af, hij denkt aan de vuurwapens die hij eigenlijk veel liever gebruikt, maar die op straat meer aandacht trekken dan zijn gereedschapskist. Hij voert zijn gedachten vriendelijk doch beslist terug naar zijn ademhaling. Hij opent zijn ogen en geeft de cliënt nog een kans. Zijn stem is een fluweelzachte fluistering: ‘Waar is ze?’

Zo'n voorbeeld helpt misschien niet om mensen aan de mindfulness te krijgen, maar het laat wel zien in welke richting je moet zoeken om de bestrijding van stress hip te maken: wijs niet op de stress, maar op de prestaties die je kunt leveren als je niet te gestrest bent (een beetje stress helpt meestal wel).

Een goede manier om de vorm van ontspanning te vinden die je nodig hebt om tot grotere prestaties te komen vind je in het boek Tot hier en niet verder. Of iemand nu gehoorzaam is en zich aanpast, of het liefst zijn eigen weg gaat, voor iedereen geldt dat het eigen stresstype en de dominante emotiecirkel bepalend zijn voor de juiste keuze van prestatiebevorderende activiteiten.


maandag 15 september 2014

Vier tips voor examenstress

Stress maakt je scherp en verhoogt je concentratie. Maar  is funest als de paniek toeslaat. Hoe kun je tijdens je toets of examen je stress in goede banen leiden?

Talitha (17) en Evi (18 ), 6 VWO leerlingen uit Haarlem, sturen me een mailtje over examenstress. Ze gaan onderzoeken hoe de groep 5 VWO van hun school voor de toets geschiedenis de stress kan beïnvloeden.

Ze zitten met een dilemma: iedereen reageert anders op stress: Thalita moet er niet aan denken tot vlak voor de toets door te werken. Evi heeft juist baat bij de deadline en werkt nog tot vlak voor het examen door. Nergens wordt daar aandacht aan besteed, niet in faalangsttrainingen en ook niet in het net verschenen boek Stop met stressen. De beide dames testen hun stresstypes met de korte vragenlijst in Tot hier en niet verder: Evi is hooggevoelig. Talitha functioneert juist goed als ze versnelt en is het turbotype.


Ze komen bij me langs om wat meer te horen over de korte termijntips: wat kun je in het hier-en-nu doen om de stress te verminderen? Tips die je vlak voor je toets kan toepassen, aangezien dat het meest haalbare is. Voor het bore-outtype hebben ze op al de tip gevonden dat deze koffie moet drinken om beter te presteren, of misschien wel Red Bull. Ze lachen bij het idee om deze tip in praktijk te brengen. Maar wat kunnen de andere types doen?

Tips

Straks krijgt iedereen de vragenlijst van de stresstypes die staat in Tot hier en niet verder. De helft van de groep geven ze stresstips gebaseerd op hun type, de andere helft, de controlegroep niet.

Ik geef ze de volgende suggesties. De turbo moet niet op hol slaan en controle krijgen via de ademhaling. Het crashtype heeft niet zoveel met waarschuwingssignalen, zit vooral in het hoofd en kan verstrikt raken in perfectionisme. Afleiding door op de omgeving te letten, bijvoorbeeld stoelen te tellen, roodharigen, mensen met rose kleren of iets dergelijks kan helpen. De hooggevoelige maakt van een klein ding een enorme berg en moet leren te relativeren en de rampgedachten te vervangen door een geruststellende. Het bore-outtype moet meer actief en betrokken worden, misschien door Red Bull te drinken of door eerdere successen te visualiseren. In het weekend mailt Evi dat ze hebben gekozen voor heel simpele tips: Valeriaan voor het turbotype, een bolletje roomijs voor het crashtype, pistachenootjes voor de hooggevoelige en de Red Bull voor het bore-outtype. Ben heel benieuwd!